Tropiczna anona w Twoim salonie

W skrócie: Annonę (flaszowiec) da się uprawiać w mieszkaniu, najlepiej annonę cherimola i łuskowatą. Potrzebuje jasnego stanowiska, wilgotności powietrza 60-80 % i temperatury 20-28 °C, a zimą spoczynku w 10-15 °C. Kwiaty trzeba zapylać ręcznie pędzelkiem, owoce dojrzewają 4-8 miesięcy po zapyleniu.

Annona, znana również pod polską nazwą flaszowiec, należy do rodziny flaszowcowatych (łac. Annonaceae). Annony to rośliny drzewiaste lub krzewowe dorastające do wysokości około 4 - 10 metrów. Ich ojczyzną jest Ameryka Południowa i Środkowa. W celach handlowych uprawia się je przede wszystkim na Maderze i na Wyspach Kanaryjskich. Istnieje 100 - 150 gatunków flaszowca. Najbardziej znane to annona cherimola (łac. Annona cherimola), annona kolczasta (łac. Annona muricata), annona górska (łac. Annona montana), sonkaja (łac. Annona purpurea), annona siatkowata (łac. Annona reticulata), annona senegalska (łac. Annona senegalensil), annona łuskowata (łac. Annona squamosa).

• Annona cherimola jest u nas znana raczej pod spolszczoną nazwą cherimoya. Ten gatunek annony pochodzi z Andów, rośnie od Kolumbii aż po Boliwię na wysokościach od 1000 - 2000 m n.p.m. Dzięki temu znosi także chłodniejszy klimat, można ją uprawiać również w rejonie Morza Śródziemnego. Cherimoya jest krzewem opadającym, dorastającym do około 5 - 7 metrów. Młode gałązki są szarawe i delikatnie owłosione. Liście są od spodu filcowate i przyjemnie pachną. Mają jajowaty kształt, całobrzegie, wyrastają naprzemiennie. Ich długość wynosi 7 - 17 cm. Kwiaty są jednopłciowe, zielone i żółte, również przyjemnie pachną. Wyrastają z kątów liści i mają kształt kielicha. Owoc cherimoi jest zielony, okrągły, na powierzchni skórzasty z "wgłębieniami". Owoc ukrywa miąższ z dużą ilością czarnych, płaskich nasion.

• Annona łuskowata (flaszowiec) jest drzewem dorastającym do wysokości ok. 6 m. Ojczyzną są tropikalna Ameryka, licznie uprawiana jest również w tropikach na całym świecie. Można ją znaleźć na przykład na Florydzie czy w południowych Chinach. Ten gatunek annony jest w obszarach tropikalnych najpowszechniejszy. Tak jak w tropikach, gatunek ten również u nas należy do najczęściej uprawianych. Owoce annony łuskowatej znane są również pod nazwą "cukrowe jabłka". Owoce annony łuskowatej są, jak sama nazwa wskazuje, łuskowate, kulistego kształtu o średnicy do 10 cm. Wewnątrz owoców kryje się miąższ, który w stanie dojrzałym jest kremowobiały, soczysty i gęsty, jego smak jest delikatny i słodko aromatyczny. Przez wielu jest uważany za jeden z najsmaczniejszych owoców tropikalnych. Przy konsumpcji należy jednak uważać, ponieważ nasiona w większej ilości są trujące, a sok z nich może przy kontakcie z oczami spowodować w skrajnym przypadku nawet ślepotę!!! Annona łuskowata kwitnie w marcu lub kwietniu zielonymi lub żółtymi kwiatami. Liście są zielone, opadające. Ten gatunek możesz z powodzeniem wyhodować również w domu.

• Annona kolczasta, znana także pod alternatywną nazwą guanabana czy graviola jest gatunkiem flaszowca pochodzącym prawdopodobnie z Antyli, skąd rozprzestrzeniła się w tropikach całego świata. Ten gatunek uprawiany jest ze względu na swoje wyborne owoce szczególnie na nizinnych obszarach tropików. Owoc annony kolczastej ma nieregularny kształt, może mieć nawet 35 cm długości i ważyć do 6 kg. Skórzasta skórka podzielona jest na romboidalne pola z kolcem pośrodku. Dojrzały miąższ jest białego koloru, włóknisto-gęstej konsystencji, smakowo jest słodki lub słodko-kwaśny. Z owoców produkowane są przede wszystkim napoje. Niedojrzałe owoce w Azji przygotowywane są jako warzywo. Liście annony kolczastej są wiecznie zielone, zapachem przypominają czarną porzeczkę. Ten gatunek nie jest zbyt odpowiedni do uprawy w naszych warunkach, ponieważ wymaga gorącego klimatu tropikalnego, którego nie można zapewnić w naszych warunkach klimatycznych (szklarnia).

• Annona siatkowata często nazywana jest "byczym sercem" ze względu na swój krwisty kolor. Ten gatunek pochodzi z Karaibów i licznie uprawiany jest na wyżej położonych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej. Owoce annony siatkowatej mają kulisty kształt, gładką powierzchnię i grubą skórkę. Kolor owoców jest krwistoczerwony, ale do spożycia nadają się dopiero wtedy, gdy zabarwią się na brązowo. Miąższ dojrzałych owoców jest biały, mączysty. Z tą rośliną w naszych warunkach także raczej się nie spotkacie, mimo to dobrze jest pamiętać, że nasiona, niedojrzałe owoce i wszystkie części wegetatywne zawierają alkaloidy, które są trujące. Kontakt z sokiem rośliny wywołuje podrażnienia skóry i zapalenia oczu!!!

• Annona górska ma swoją ojczyznę w regionie karaibskim. Obecnie jest to licznie rozprzestrzeniony i uprawiany gatunek szczególnie w tropikalnej Ameryce. Rzadko można spotkać tę roślinę również w Azji i Afryce.

• Annona senegalska jest afrykańskim przedstawicielem flaszowca i już sama nazwa zdradza jego pierwotną ojczyznę - Senegal. Jej drobne owoce są tradycyjną żywnością w tym regionie.

• Annona purpurea jest w ojczyźnie znana pod nazwą soncoya. Jej owoce mają jajowaty do stożkowatego kształt, mogą dorosnąć do długości 20 cm. Powierzchnia owocu jest owłosiona, czerwonobrązowego koloru, gęsto pokryta stożkowatymi kolcami. Miąższ dojrzałego owocu jest pomarańczowy, soczysty, miękki i swoim smakiem przypomina mango. Nasiona są jak u większości innych gatunków trujące. Ojczyzną tego flaszowca jest południowy Meksyk i Ameryka Środkowa.

Uprawa annony

Gatunkami odpowiednimi do uprawy w naszych warunkach są annona cherimola i annona łuskowana. Annonę można uprawiać również w mieszkaniu, najodpowiedniejszym stanowiskiem jest miejsce z dostateczną ilością rozproszonego światła i wyższą wilgotnością powietrza. Bezpośrednie słońce annonom nie służy zbytnio, bardziej odpowiedni jest półcień. Latem roślinom dobrze zrobi letni pobyt w ogrodzie lub na tarasie. Przy przemieszczaniu z pomieszczeń wewnętrznych postępuj ostrożnie i adaptuj annonę stopniowo, szczególnie do większej ilości światła. Nie wystawiaj jej na bezpośrednie, południowe promienie słoneczne. W okresie zimowym umieść annonę w chłodniejszym otoczeniu. Odpowiednia jest temperatura w zakresie 10 - 15 °C, jeśli warunki ci na to nie pozwalają, spróbuj przenieść annonę do najchłodniejszego, jasnego pokoju w mieszkaniu, również schłodzenie do ok. 18 °C ma znaczący wpływ na powodzenie przezimowania. Annona w tym okresie odpoczywa i nabiera sił na kolejny sezon. Zimą rośliny podlewaj bardzo umiarkowanie, nie nawożąc ich. Podczas zimy może opaść kilka liści, jest to jednak naturalne, a wiosną wyrosną nowe liście. Okres opadania liści jest najodpowiedniejszy do ewentualnego cięcia i formowania. Zbyt długie gałązki możesz skrócić nawet o jedną trzecią. Nowe pędy wyrosną w miejscach blizn po opadłych starych liściach. Annony uprawiaj w ubogiej, dobrze przepuszczalnej glebie. Przesadzaj ją w zależności od potrzeby, najlepiej w okresie spoczynku wegetacyjnego. Annona wprawdzie zniesie krótkotrwały, łagodny mróz - ok. do - 2 °C, ale lepiej nie wystawiaj jej na mrozy, ponieważ mogłaby się przeziębić, a w skrajnym przypadku nawet obumarć.

Annona rozmnaża się głównie z nasion. Nasiona wysiewaj wiosną do podłoża torfowego, delikatnie je przykryj. Wysiew umieść na jasnym stanowisku bez dostępu bezpośredniego promieniowania słonecznego. Temperaturę utrzymuj w zakresie 25 - 30 °C. Podłoże podlewaj regularnie tak, aby było stale wilgotne, ale nie może być przemoczone. Odpowiednim pomocnikiem przy wysiewie będzie miniszklarnia lub miniinspekt, ponieważ łatwiej uda ci się w nim osiągnąć idealne warunki do kiełkowania. Gdy rośliny wyrosną do odpowiedniej wielkości, przesadź je do pojedynczych doniczek. Odpowiednie są dostatecznie głębokie doniczki gliniany, które potrafią dłużej utrzymać wilgoć. Pierwsze kwiaty na annonie pojawiają się ok. w 6 roku życia. Aby doczekać się również owoców, trzeba kwiaty zapylić. Na stanowisku zewnętrznym może to załatwić owad, ale pewniejsze jest zapylenie własnymi siłami. Kwiaty męskie i żeńskie na jednej roślinie nie dojrzewają synchronicznie, dlatego przy zapylaniu przenoś pyłek ze starszych kwiatów na znamiona świeżo rozwiniętych kwiatów. Jeśli zapylenie będzie udane, doczekasz się owoców, które jednak nie mają długiej trwałości i są podatne na uszkodzenia mechaniczne, dlatego zbiera się je niedojrzałe i pozostawia na kilka dni do dojrzewania w misce lub na talerzu.

Wskazówka dotycząca wysiewu

Jeśli nasiona nie chcą kiełkować, umieść je przed wysiewem na około 2 miesiące w lodówce. Proces ten nazywa się stratyfikacją nasion i jest w tym przypadku bardzo skuteczny i sprawdzony.

Czym są pożyteczne pyszne owoce annony?

Owoce annony zawierają dużą ilość węglowodanów, szczególnie fruktozę i sacharozę. Z kolei białek i tłuszczów w owocach annony jest bardzo mało. Z witamin warto wymienić zawartość witamin z grupy B (B1, B2, B6), ponieważ żadne inne świeże owoce nie zawierają ich w takiej ilości jak owoce annony. Nie można pominąć wysokiej zawartości minerałów, zwłaszcza wapnia, fosforu, żelaza i potasu. Ze względu na wysoką wartość energetyczną, spożycie jest zalecane szczególnie dla młodzieży, sportowców i studentów, którzy wykorzystają energię do osiągnięcia dobrych wyników. Owoce zawierają również błonnik roślinny. Miąższ ma zdolność hamowania wytwarzania kwasu żołądkowego, dlatego zaleca się spożywanie przy zapaleniu błony śluzowej żołądka i wrzodach żołądka. Owoce annony są bardzo sycące, dlatego zalecane są także w leczeniu nadwagi. Zawierają wprawdzie dużą ilość węglowodanów, ale porcja annony dostarczy organizmowi mniej kalorii niż ta sama porcja innego jedzenia.

Przy spożyciu nie zapomnij przeprotować miąższu, aby usunąć nasiona, które w większej ilości są trujące!!!