Mirt zwyczajny

W skrócie: Mirt zwyczajny (Myrtus communis) nie jest mrozoodporny, dlatego w naszym klimacie uprawia się go w doniczce, gdzie dorasta do około 1,5 m. Najlepiej rośnie w przepuszczalnej, bezwapiennej glebie o temperaturze około 22 °C, zimą w jasnym miejscu przy około 7 °C. Substrat nigdy nie może całkowicie wyschnąć, a woda nie powinna stać w podstawce.

Mirt zwyczajny (łac. Myrtus communis) to wiecznie zielony krzew należący do rodziny mirtowatych (łac. Myrtaceae). Synonimicznym określeniem mirtu jest łacińska nazwa Myrtus boetica. Ojczyzną tego krzewu jest Morze Śródziemne, gdzie jest licznie uprawiany jako roślina ozdobna. Atrakcyjne są kwiaty, owoce i właściwie cały wygląd tego krzewu, który osiąga wysokość do 3 metrów. Jako roślina doniczkowa dorasta do maksymalnej wysokości około 1,5 m. Mirt nie jest mrozoodporny, co jest głównym powodem, dla którego w naszych warunkach klimatycznych nie jest uprawiany w gruncie. W gruncie możemy go znaleźć oprócz regionu Morza Śródziemnego także na Azorach i na Maderze, gdzie został zawleczony. Występuje również w zachodniej Azji, południowej Europie i północnej Afryce. Kolejnymi odmianami są Mirt japoński lub Mirt chiński.

Historia mirtu zwyczajnego sięga starożytności. W tym czasie był używany do leczenia i pielęgnacji szerokiego spektrum dolegliwości. W starożytnej Grecji gałązki mirtu były uważane za wyróżnienie i symbol czci. W mitologii greckiej mirt jest związany z pięknem i miłością, dlatego był poświęcony bogini miłości i małżeństwa Wenus Afrodicie. Mirt był jednak równocześnie rośliną żałobną. Z czasów starożytnej Grecji pochodzi również nazwa mirtu. Jego nazwa wywodzi się od słowa "myrtos" lub "myron", co oznacza wonny balsam. Określenie jest prawdziwe, ponieważ cała roślina pięknie pachnie.

Mirt zwyczajny to krzew osiągający wysokość od pół metra do około 3 metrów, w sprzyjających warunkach może dorosnąć nawet do 5 metrów wysokości. Liście są eliptyczne, lśniące, skórzaste, zielonej barwy. Ich długość wynosi około 2,5 - 5 cm. Kwiaty są drobne, wyrastają z kątów liści. Każdy kwiat ma pięć płatków korony i wiele długich i wyraźnych pręcików. Barwa kwiatów jest biała. Owocem mirtu zwyczajnego są jagody wielkości około 7 do 12 mm, szypułkowe, czarnej lub czarnoniebieskiej barwy. Smak jagód jest żywicznie gorzki. Każda jagoda zawiera kilka nasion.

Istnieje kilka gatunków mirtów, które różnią się od siebie kształtem i wielkością liści. Odmianami mirtu zwyczajnego są na przykład Myrtus communis "Tarentinia", czyli drobniejszy krzewik, który po kwitnieniu tworzy białe owoce. Gałęzie są krótkie, pędy roczne i szypułki liści są gęsto owłosione. Liście mają wąski jajowaty kształt. Myrtus communis "Variegata" to kultywar z pstrymi liśćmi, które mają żółte brzegi. Myrtus communis "Buxifolia" ma szeroko eliptyczne liście. Myrtus communis "Minima" to kultywar karłowego wzrostu z małymi liśćmi. Pełne białe kwiaty ma kultywar mirtu "Flore Pleno". Kultywarem pochodzącym ze środkowych Włoch jest Myrtus communis "Italica", który ma gałęzie i pędy sztywno wzniesione, liście są okrągławo lancetowate, długie około 3 cm.

Uprawa mirt zwyczajnego

Mirt zwyczajny lubi stanowiska słoneczne, jednak znosi też półcień. Przebywanie w słonecznym miejscu zapewni tworzenie się kwiatów, z drugiej strony może jednak dojść do zwijania się liści. W jasnym miejscu bez bezpośredniego nasłonecznienia mirt będzie miał ładniejsze liście, jednak nie będzie kwitnąć. W żyznej glebie znosi wprawdzie niewielkie mrozy, ale w naszych warunkach klimatycznych mrozy są często silniejsze i dłużej trwające, co mogłoby nieodwracalnie uszkodzić lub zniszczyć roślinę, dlatego uprawia się ją jako roślinę doniczkową. Mirt sadzić należy w glebie bogatej w humus, bez zawartości wapnia. Ziemia powinna być dobrze przepuszczalna. Mirt jest wrażliwy na przesuszenie, dlatego podlewaj go dobrze odstałą wodą (najlepiej deszczówką) w takich odstępach, aby ziemia w doniczce nigdy całkowicie nie wyschła. Po całkowitym wysuszeniu substratu doszłoby do szybkiego wysychania i opadania liści. Opadanie liści grozi również przy uprawie w zbyt wysokiej temperaturze. Najodpowiedniejsza jest uprawa w normalnej temperaturze pokojowej ok. 22 °C. Przez lato możesz wystawiać mirt na zewnątrz na osłonięty balkon czy taras. Przez zimę wskazane jest przechowywanie mirtu w jasnym miejscu o temperaturze około 7 °C. Jeśli będziesz uprawiać mirt zimą w chłodzie, ogranicz podlewanie, jednak w miarę możliwości zwiększ wilgotność (np. poprzez zraszanie). Mimo wszelkiej pielęgnacji może się zdarzyć, że mirt zimą opada, to jednak nie szkodzi, wiosną ponownie wypuści nowe liście. Wiosną mirt doceni przesadzenie do większej doniczki. Młodsze rośliny przesadzaj corocznie, starszym wystarczy przesadzenie raz na 2 - 3 lata. Przy przesadzaniu nie zapomnij umieścić na dnie doniczki warstwy grubego piasku lub kamyków jako drenaż, aby woda mogła dobrze odpływać. Kolejnym zabiegiem wykonywanym wiosną jest przycinanie wyciągniętych pędów. Roślina dzięki temu zgęstnieje. Mirt można formować jako drzewko z pnikiem lub jako bonsai. Często przycinane rośliny jednak mniej kwitną. Mirt rozmnaża się przez nasiona oraz sadzonki wierzchołkowe lub łodygowe. Nasiona wysiewać najlepiej wiosną, kiedy są do tego najodpowiedniejsze warunki świetlne i temperaturowe. Nasiona wysiewaj w przepuszczalny substrat, o tym samym składzie co dla dorosłych roślin. Przed wysiewem namocz je na godzinę w ciepłej wodzie, a następnie wysiej najlepiej na powierzchnię substratu, możesz je też bardzo delikatnie wcisnąć. Najodpowiedniejsza temperatura do wysiewu mieści się w przedziale 20 - 25 °C. Pierwsze kiełki pojawią się po 20 do 60 dniach. Przez cały czas dbaj o wystarczającą wilgotność substratu.

Szkodniki na mirtie

Mirt może być atakowany przez mączliki, czerwce i tarczniki. Środkiem zapobiegawczym przeciwko mączlikom jest wystarczający dostęp świeżego powietrza. Na letnim stanowisku mirt może być czasami atakowany przez mszyce, które można usunąć spryskując wodą z mydłem, jeśli ten środek nie pomoże, należy użyć preparatu na owady ssące i gryzące (preparat na owady). Na liściach może pojawić się również grzybowa plamistość liści i tarcznik. Grzybową plamistość usuwa się preparatem grzybobójczym, tarczniki usuwa się albo mechanicznie, albo systemowym insektycydem. Największym szkodnikiem może być jednak sam hodowca. Jeśli mirt nie dostanie wystarczającej ilości wody, zrzuca liście, z drugiej strony jednak nigdy nie może stać woda w podstawce, gdyż mirty zaczną gnić w korzeniach.

Właściwości lecznicze i zastosowanie mirtu

Z mirtu do celów leczniczych wykorzystuje się liście i owoce. Z mirtu uwalnia się olejek eteryczny myrtol, który jest doskonałym środkiem do oczyszczania dróg oddechowych. Herbatka z ekstraktów mirtu jest zalecana przy zapaleniu dziąseł, zapaleniu zatok i kaszlu. Mirt można stosować również jako płukanki. Nalewka z mirtu jest wykorzystywana przy problemach urologicznych i przy zapaleniach dróg moczowych, ma bowiem silne właściwości dezynfekcyjne. Roztłuczone liście leczą otarcia, zadrapania i rany. Czasami są stosowane również przy leczeniu łuszczycy.

Leczenie powinno trwać zawsze maksymalnie dwa tygodnie, długotrwałe stosowanie nie jest zalecane!!!

Mirt znajdzie swoje zastosowanie w kuchni, gdzie jego gałązki i liście można używać jako przyprawy. Ich smak przypomina smak owocu jałowca, jest jednak nieco delikatniejszy. Suszone liście i kwiaty przyjemnie pachną, dlatego często dodaje się je do aromatycznych mieszanek zapachowych. Olejek mirtowy dodaje się do perfum, mydeł, maści i szamponów. Z niektórych odmian produkuje się nawet wino i nalewki.

Mirt i jego funkcja na ślubie

To, że mirt jest popularną dekoracją ślubną, wie niemal każdy, ale jak właściwie powstała ta tradycja? Połączenie mirtu i ślubu znane jest już od czasów starożytnej Grecji i Rzymu. Już w tamtych czasach nowożeńcy mieli na głowach wieńce z mirtu. Mirtem ozdabiano również wejście do domu pana młodego i panny młodej. U nas mirt zaczęto uprawiać niemal w każdym gospodarstwie domowym w XIX wieku jako symbol miłości i oddania. Nowożeńcy w dniu ślubu sadzili pędy mirtu, a następnie o nie dbali, ponieważ wierzono, że jeśli mirt się przyjmie, małżeństwo będzie szczęśliwe, jeśli uschnie, małżeństwo się nie utrzyma. Dziś mirt często nosi panna młoda w bukiecie ślubnym, na sukni, zdobi się nim samochody ślubne, stoły i ławki w kościele. Każdy gość weselny ma na klapie lub na ubraniu przypiętą małą gałązkę mirtu. Także dzisiaj mirt uważany jest za magiczną roślinę, która przynosi nowożeńcom szczęście, miłość i płodność.