Prawdziwy Aloes to tylko jeden - Aloe vera

W skrócie: Za leczniczy uznaje się aloes prawdziwy (Aloe vera), a nie pozostałe z ponad 250 opisanych gatunków rodzaju aloe. Wykorzystuje się żelowy miąższ z wnętrza liścia (liście do 50 cm), który działa chłodząco i nawilżająco, a nie lateks z jego powierzchni, bo ten podrażnia skórę. Gatunki ozdobne, np. aloe variegata, uprawia się dla wyglądu.

Aloes zwyczajny (Aloe vera) należy do rodziny liliowatych (Liliaceae). Opisano ponad 250 przedstawicieli rodzajów aloesu. Ojczyzną większości gatunków aloesu jest Afryka, Madagaskar, Wyspy Kanaryjskie... Obecnie coraz większą popularność zdobywa aloe vera, ponieważ udowodniono jej właściwości lecznicze. Uprawa tego aloesu nie jest zbyt skomplikowana, więc "pierwszą pomoc przy powierzchniowych ranach" można wyhodować nawet w domu na parapecie. Aloe vera pochodzi z Wysp Kanaryjskich, ale dzięki swoim właściwościom leczniczym szybko rozprzestrzeniła się na cały świat. Do celów komercyjnych jest uprawiana w Australii, na Kubie, w Dominikanie, w Chinach, Meksyku, Kenii i w Republice Południowej Afryki. Wraz z USA, które są głównym producentem produktów z aloe vera, kraje te dostarczają żel z liści firmom kosmetycznym na całym świecie. Najlepsze działanie ma jednak świeży sok z aloesu, dlatego do codziennego użytku warto mieć w domu roślinę zawsze pod ręką i nie polegać na produktach komercyjnych.

Aloe vera tworzy krótką łodygę gęsto pokrytą masywymi, silnie mięsistymi u podstawy bardzo szerokimi liśćmi, w kierunku wierzchołka liście zwężają się. Liście są ułożone w rozetę, pojedyncze rozety często tworzą kępy. Liście są mięsiste. Brzegi do 50 cm długich liści są ząbkowane. Na skórce rozsiane są niewyraźne białawe plamki. Kwiaty są żółte, znajdują się we wzniesionych kwiatostanach przewyższających wierzchołki najwyższych liści.

Historia aloe vera jest bardzo długa. Obrazy aloe vera zostały znalezione już na ścianach w egipskich grobowcach. Egipcjanie cenili tę roślinę za jej właściwości lecznicze i była ona także darem podczas pogrzebu faraona. Aloe vera przez długi czas była uważana za roślinę przynoszącą szczęście i odganiającą zło. W niektórych regionach aloe vera do dziś wiesza się nad drzwiami nowych domów jako symbol nadziei i szczęścia dla tych, którzy tam mieszkają. Na rozległych afrykańskich pustyniach nomadzi nazwali ją "pustynną lilią", w Ameryce Północnej do dziś jest nazywana "cichym uzdrowicielem" i "doktorem Aloe". W Rosji można spotkać się z potoczną nazwą "eliksir długowieczności".

Wybierz "prawdziwego" aloe vera

Przedstawicieli rodzaju aloe jest wiele, do najczęściej uprawianych przedstawicieli, oprócz aloe vera, należy na przykład aloe variegata. Ten gatunek aloe jest potocznie nazywany "sokole pióro", ponieważ jego liście rzeczywiście przypominają sokole pióro. Liście rosną w rozetce, są ciemnozielone z wyraźnymi białymi poprzecznymi paskami. Przy dobrej uprawie aloe szybko zakwita wysoką łodygą kwiatową niosącą szkarłatno-czerwone rurkowate kwiaty, które są ozdobą każdego parapetu. To aloe ma swoją pierwotną ojczyznę w południowej Namibii i na rozległym terenie RPA. Uprawa jest tak samo prosta jak w przypadku aloe vera. Roślinę można rozmnażać za pomocą nasion lub odrostów. Niestety, ten gatunek jest uprawiany raczej dla ozdoby niż dla swoich leczniczych właściwości. Dlatego przy wyborze nasion czy roślin uważajcie, jaki gatunek aloe faktycznie kupujecie - czy to naprawdę lecznicze aloe vera.

Uprawa aloesu

Aloes ze względu na swoje pochodzenie preferuje lekkie i dobrze przepuszczalnesubstraty. Gleba powinna być piaszczysto-gliniasta. W pojemniku uprawowym musi być dobry drenaż, aby zapobiec nadmiernemu zamoczeniu rośliny, które może prowadzić nawet do jej obumarcia. Nasiona aloesu można wysiewać do skrzynki do siewu np. (miniszklarenki) przez cały rok, jednak najkorzystniejszy jest wysiew wiosną. Po wysianiu należy podlać i ustawić w ciepłym i jasnym miejscu. Najkorzystniejsza temperatura do kiełkowania wynosi około 21°C. Substrat musi być, podobnie jak w przypadku uprawy dorosłych roślin, bardzo przepuszczalny z warstwą drenażową na dnie pojemnika. Aby zapobiec rozwojowi pleśni, które mogłyby uszkodzić siew, sterylizuj substrat ciepłem (np. piec w piekarniku). Po wykiełkowaniu zacznij powoli wietrzyć pojemnik z siewem. Siew regularnie podlewaj, aby nie przeschł. Gdy młode rośliny się wzmocnią, warto je przepikować, aby miały wystarczająco dużo miejsca i składników odżywczych do dalszego wzrostu. Dorosłe rośliny uprawiaj w słonecznym lub półcienistym miejscu. Latem można wystawić roślinę do ogrodu lub na balkon. Umieść ją jednak w takim miejscu, gdzie będzie chroniona przed długotrwałymi opadami deszczu. Od czasu do czasu możesz jednak pozwolić jej postać w deszczu lub obficie podlać (poprzez zanurzenie pojemnika na 10 minut w odstałej wodzie). Aloes w ten sposób uzupełni wodę w swoich mięsistych liściach. Po obfitym dostarczeniu wody pozwól aloesom dobrze przeschnąć. Ten tryb uprawy odpowiada tym roślinom, ponieważ przypomina im okresy deszczowe i okresy suszy w ich ojczyźnie. Przed nadejściem przymrozków przenieś roślinę na stanowisko zimowe. Może być ono chłodniejsze i ciemniejsze z temperaturą około 10 - 15°C. W tym okresie roślina odpoczywa, nie rośnie i żyje głównie z wody zgromadzonej w liściach. Przy "zimnym" zimowaniu ogranicz podlewanie - wystarczy umiarkowane podlanie max. 1 raz w miesiącu. Aloes potrafi jednak przetrwać zimę także w ogrzewanych pomieszczeniach na parapecie okiennym. Na "cieplejszym" stanowisku zimowym podlewaj aloes 2 razy w miesiącu, tak aby pomiędzy poszczególnymi podlewaniami substrat dobrze przeschnął. Jeśli będziesz zimować aloes w ciemniejszym pomieszczeniu, uważaj na wiosnę, aby nie wystawiać go od razu na ostre wiosenne słońce, roślina mogłaby się poparzyć. Lepiej przez jakiś czas powoli przyzwyczajaj ją do światła i zacień. Wokół rośliny aloesu wkrótce zaczną tworzyć się młode roślinki (odrosty), które można oddzielić i w ten sposób uzyskać nowe rośliny. Aloes trzeba co jakiś czas przesadzić do większej doniczki, szczególnie jeśli pozwalasz mu rosnąć razem z odrostami (tworzy piękne kępy). W doniczce roślina nie osiąga tak dużych rozmiarów jak w wolnej glebie na naturalnych stanowiskach.

Właściwości lecznicze i zastosowanie aloe vera

Aloe vera nadaje się do stosowania zewnętrznego i wewnętrznego. Hodowcom zaleca się raczej jego zastosowanie zewnętrzne, ponieważ przy stosowaniu wewnętrznym, w przypadku niedotrzymania odpowiedniego dawkowania i sposobu przygotowania, mogłoby dojść raczej do uszczerbku na zdrowiu niż do leczenia. Liście aloe tworzą dwa składniki - powierzchnia liścia zawiera lateks, który może działać drażniąco na ludzką skórę. Do celów leczniczych wykorzystuje się żelowy miąższ, który jest ukryty wewnątrz liścia. Smarując żelem z rozciętego liścia można przyspieszyć gojenie mniejszych oparzeń, ran ciętych czy otarć, które nie są zbyt poważne, ale potrafią dokuczać. Sok wypływający z liści ma chłodzący i nawilżający efekt, który znacząco zmniejszy nieprzyjemne pieczenie i pomoże w szybkim zagojeniu rany. Aloe vera mogą wypróbować również młodzi ludzie, którzy mają problemy z trądzikiem. Leczenie jest jednak długotrwałe i należy liczyć się z początkowym niewielkim pogorszeniem stanu, ponieważ będzie dochodziło do wypływania zanieczyszczeń na powierzchnię. Podczas regularnego stosowania sytuacja się jednak stabilizuje i dochodzi do wyraźnej poprawy stanu cery. Żel z aloe vera potrafi uspokoić również reakcje alergiczne skóry, egzemy, skórę pokąsaną przez owady. Potrafi nawet złagodzić przebieg półpaśca. Preparaty przeznaczone do stosowania wewnętrznego pomagają przy cukrzycy i otyłości, niezdrowych włosach i skórze, cellulicie, problemach z trawieniem, astmie, próchnicy zębów i zapaleniach dziąseł oraz bólach zębów. Wyciągiem z aloe można leczyć również rany zapalne, infekcje ucha. Ostatnio pojawiła się nawet szereg doniesień o skutecznym leczeniu raka przewodu pokarmowego przygotowanym sokiem z aloe. Co właściwie jest przyczyną właściwości leczniczych aloe? Jest to zawartość bardzo cennych enzymów, aminokwasów, minerałów, witamin, glikozydów roślinnych i antrachinów, które są zawarte w miąższu liści i pomagają organizmowi wypłukiwać toksyczne substancje z ciała. Aloe jest dlatego często uważane za najskuteczniejszy naturalny środek detoksykacyjny 3. tysiąclecia. W aloe udowodniono obecność witamin A, B1, B2, B6, B12, C, PP i E, kwasu foliowego, beta karotenu oraz substancji mineralnych takich jak wapń, potas, magnez, sód, chrom, miedź, żelazo, cynk i mangan.

Wskazówka: Wypróbuj aloe vera w formie żelu.

Aloes jest leczniczy, ale w nadmiernych dawkach może również zaszkodzić

Aloes jest wprawdzie leczniczy, ale w nadmiernych dawkach może również zaszkodzić. Negatywne reakcje mogą wystąpić zarówno przy użyciu zewnętrznym, jak i wewnętrznym. Przy użyciu zewnętrznym może pojawić się podrażnienie lub wysypka alergiczna, w takim przypadku należy zaprzestać stosowania aloesu. Większą uwagę należy jednak zachować przy stosowaniu wewnętrznym. Aloes zawiera substancje przeczyszczające, które mogą powodować skurcze w okolicy brzucha i silną biegunkę, a także przekrwienie narządów miednicy. Z tego powodu aloesu nie należy stosować w czasie ciąży i karmienia piersią oraz przy problemach z hemoroidami. Stosowanie wewnętrzne nie jest zalecane również dzieciom.

Nawet jeśli aloes nie powoduje żadnych dolegliwości, nie wolno go stosować długotrwale, ponieważ może dojść do uszkodzenia żołądka lub nerek – nie zapomnij o tym!