Dobromysl - oregano dla zdrowego umysłu

Lebiodka pospolita (Origanum vulgare), czyli stare dobre oregano, od niepamiętnych czasów znana jest jako zioło na dobrą myśl, które "oczyszcza ducha i pomaga człowiekowi wybaczyć wszystkim". Lebiodka pokryta jest srebrnymi miękkimi włoskami i uważana jest za króla ziół leczniczych Krety. W tym miejscu rośnie od najdawniejszych czasów w najwyższych partiach gór Lefka Óri.

Spokój duszy zapewni lebiodka

Już w starożytnym Egipcie lebiodka pospolita była używana jako zioło do konserwowania i dezynfekcji. Egipcjanie okazywali jej szacunek wplatając ją w wawrzynowe wieńce, które przygotowywali do obrzędów religijnych. Jej łacińska nazwa Origanum vulgare pochodzi od greckiego słowa oros, co oznacza górę. Słowo Origanum można przetłumaczyć jako ozdoba gór i wzgórz. Starożytna grecka bogini Afrodyta określiła lebiodkę dzięki jej słodkiemu i korzennemu zapachowi jako symbol radości, dlatego nimi ozdabiano pana młodego i pannę młodą podczas ceremonii ślubnej.

Lebiodkę jednocześnie sadzono na grobach zmarłych, aby ich dusze spoczywały w spokoju. Oregano używali Grecy do masażu czoła i włosów po orzeźwiającej kąpieli. Znana jest legenda o tym, że Arystoteles widział jak żółwie zjadły węża, a zaraz potem szukały lebiodki, dlatego zaczął ją stosować jako odtrutkę. Inna legenda mówi o tym, że kreteńskie kozy, które zostały trafione strzałą, szukały właśnie lebiodki i dzięki temu ich rany w cudowny sposób się goiły. Niezależnie od tego, jakie są legendy, działania oregano nie można zaprzeczyć.

W średniowieczu lebiodka rozprzestrzeniła się w Europie. Damy z królewskich dworów wkładały ją do torebek, dodawały do wypełnień poduszek i stała się częścią ich aromatycznych i uspokajających kąpieli. Lebiodkę dodawały także do past do podłóg i mebli. Chłopi na wsi podczas burzy umieszczali ją na wiadrach z mlekiem, ponieważ wierzyli, że dzięki niej mleko się nie zepsuje.

W XV wieku Paracelsus używał właśnie lebiodki przeciwko biegunce, wymiotom, żółtaczce i chorobom skóry. Wśród ludzi krążyło przesąd dotyczący działania eliksiru wytworzonego z lebiodki - dzięki niemu młodzieńcy chcieli zwabić młode dziewczęta pod dubem. Ludowych nazw lebiodki jest wiele, to dobra myśl, sobótka, lebeda, lebedka, dziki majeranek, czerwona herbata lub tymianek pasterski. Bardzo trafna jest czeska nazwa dobromysl, ponieważ picie herbaty z jej wyciągów wywołuje dobry nastrój.

Ojczyzną lebiodki jest region Morza Śródziemnego, ale uprawiana jest w całej Europie. Rośnie dziko na kamienistych drogach, na łąkach, przy winnicach i na skalistych wzgórzach. Lebiodka jest rozpowszechniona od nizin aż po pas górski.

Jak uprawiać lebiodkę pospolitą (oregano)

Lebiodka pospolita (łac. Origanum vulgare) to bylina trwała, która ma wyprostowaną, owłosioną, czerwonawo zabarwioną łodygę dorastającą do wysokości 1m. Liście ma drobne, naprzeciwległe, jajowatego kształtu z krótkimi ogonkami. Dolne liście rośliny są większe niż górne. Korzeń ma zdrewniały i rozłogowy. Lebiodka należy do rodziny jasnotowatych (łac. Lamiacaea).

Do uprawy lebiodki odpowiednie są miejsca słoneczne i osłonięte. Jej nasiona wysiewa się do suchszej, dobrze przepuszczalnej gleby, która ma charakter alkaliczny i jest bogata w składniki odżywcze. Możemy ją wyprzedzać w inspekcie, gdzie nasiona wysiewa się w ciągu marca - maja. Wyprzedzone młode rośliny przesadza się na grządkę w ciągu maja - lipca, gdy są już wystarczająco mocne. Do ogrodu ziołowego bezpośrednio na grządkę wysadza się nasiona w ciągu kwietnia - sierpnia.

Kiełkowanie nasion

Nasiona kiełkują powoli, sadzi się je w rozstawie 30 x 30 cm. Lebiodka kwitnie w lipcu - październiku fioletowymi lub różowymi kwiatami, które znajdują się na wierzchołku łodygi. Kwiaty lebiodki podczas kwitnienia wypełniają zapachem wszystko dookoła. Właśnie ze względu na typowy aromat jest mylona z dziko rosnącą majeranką ogrodową.

Dwa tygodnie po przekwitnięciu roślina lebiodki zawiera najwięcej substancji leczniczych, dlatego warto zbierać ją właśnie w tym czasie. Młode liście do natychmiastowego spożycia zbieramy w dowolnym momencie w trakcie wzrostu. W pierwszym roku uprawy zbiór jest stosunkowo mały. W drugim roku zbieramy już plony 2 razy w roku, jeśli pogoda jest bardziej wilgotna, to nawet 3 razy w roku. Pierwszy zbiór koncentrujemy na kwiatach, kolejne dwa zbiory na zielu i liściach. Do przechowania zbieramy kwitnące ziele i kwiaty. Ziele ścina się około 5 cm nad ziemią w miejscu, gdzie zaczynają wyrastać liście.

Lebiodka służy jako uniwersalny lek, tonikum i afrodyzjak.

Zebraną mieszankę suszy się w cienkich warstwach lub w wiązkach przy maksymalnej temperaturze 35°C. Mieszanki nie przewraca się, suszy najlepiej w cieniu w dobrze wentylowanym pomieszczeniu. Prawidłowo wysuszone liście mają szary kolor. W trakcie jesieni należy roślinę lebiodki przyciąć i przykryć gałęziami iglastymi lub agrowłókniną. W przypadku, gdy oregano uprawiamy jako roślinę doniczkową, przezimowujemy ją w chłodnym pomieszczeniu.

Lebiodka jest znana jako przyprawa oregano i jako mieszanka do herbaty

Lebiodkę stosujemy do przygotowania okładów, jako płukankę przy chorobach jamy ustnej, przy zapaleniach dziąseł i krwawieniu z nich. Można ją stosować także przy leczeniu powiększonych węzłów chłonnych oraz przy chorobach dróg oddechowych. Pomaga przy leczeniu uporczywego suchego kaszlu i przy chorobach związanych z zapaleniem opłucnej.

To zioło działa rozkurczowo, podaje się je przy katarze (także siennym), przy bólach głowy. Działa kojąco (jako środek uspokajający) przy pobudzeniu oraz różnych stanach osłabienia i zmęczenia nerwowego. Ból zębów łagodzi żucie listków oregano. Spożywanie korzystnie wpływa na przemianę materii.

Picie herbaty zapobiega chorobie morskiej. Oregano ma również działanie moczopędne. Kąpiel z oregano pomaga przy bólach reumatycznych, działa leczniczo na zwichnięcia. Stosuje się je do leczenia różnych rodzajów egzem i zaleca się jako profilaktykę podczas epidemii grypy. W medycynie ludowej stosowano je jako pierwszą pomoc przy nieszczęśliwej miłości.

Jego długotrwałe stosowanie wywołuje dobry nastrój (już zgodnie z jego ludową nazwą) i poprawia samopoczucie, czyli działa jako antydepresant. Oregano dodaje się również do mieszanek inhalacyjnych i saunowych. Jego stosowanie nie jest zalecane w ciąży i przy padaczce.

Oregano zawiera następujące substancje: tymol, karwakrol, tujon, garbniki, goryczki, flawonoidy, tanina, olejek eteryczny, żywice, karoten, witaminę C i inne.

W weterynarii czasami stosuje się je jako naturalny środek zwiększający produkcję mleka u krów. Odwar z oregano wykorzystuje się również jako środek dezynfekcyjny do płukania jamy ustnej.

Jako przyprawa wykorzystywane są liście wraz z kwiatami, które są bardzo aromatyczne, ostre z lekko gorzkim smakiem. Oregano dodajemy do doprawiania drobiu, do mięsa wieprzowego i jagnięcego, przy przygotowywaniu ryb, do zup i niektórych sosów. Bardzo często dodaje się je do potraw przygotowanych z pomidorów, papryki i bakłażana. Oregano jest typową przyprawą kuchni śródziemnomorskiej. Jest jednym ze składników mieszanek przyprawowych wraz z rozmarynem, tymiankiem i majerankiem. Świeże oregano nie powinno zabraknąć w kuchni miłośników kuchni śródziemnomorskiej, zwłaszcza makaronów.

Co przygotujemy z oregano

• Herbatę z oregano przygotowujemy w ten sposób, że 1-2 łyżeczki (50 g) mieszanki zalewamy 250 ml wrzątku, pozostawiamy do zaparzenia na 8-10 minut, przecedzamy i podajemy. Pijemy ją zawsze świeżą, najlepiej 3 razy dziennie przed głównym posiłkiem.

• Napar z oregano przygotowujemy w ten sposób, że 100 g suszonej mieszanki zalewamy 3l wrzącej wody. Po zaparzeniu dodajemy do kąpieli.

• Olejek eteryczny przygotowany z oregano jest dobrym środkiem przeciwko molom i mrówkom.