Roszponka warzywna - warzywo na wznoszącej

Roszponka warzywna (Valerianella locusta) to drobna roślina jednoroczna lub ozima. Łodyga ma 10 - 45 cm wysokości, jest widlasto rozgałęziona i rowkowana. Liście są proste, całobrzeżne, tworzące przy ziemi różycę liściową. W wyższych piętrach są wąsko podłużne do linearno-lancetowatych. Czasami mają w dolnej części 1 - 2 pary ząbków. Kwiaty są drobne, niewyraźnie białawo lub niebiesko zabarwione. Tworzą gęste, wielokwiatowe i pęczkowe wierzchotki. Roszponka jest odporna na mróz. Ojczyzną jest obszar wokół Morza Śródziemnego, skąd rozprzestrzeniła się niemal po całej Europie, na Kaukaz, do Azji Przedniej, północnej Afryki i do północnej Ameryki. W naturze roszponka rośnie na polach, przy drogach, w ogrodach, na miedzach i w rowach. Do konsumpcji wyhodowano odmiany ogrodowe, które są smaczniejsze. Najczęściej uprawianą odmianą ogrodową jest Deutscher. Jest to nieskomplikowane warzywo liściowe, które uprawia się dla owalnych liści tworzących przyziemną różycę. Wymaga lżejszych gliniastych, dostatecznie wilgotnych gleb. Dobrze przezimowuje. Roszponka warzywna znana jest również pod alternatywną nazwą roszponka polna. W ludowym nazewnictwie można spotkać się z określeniami dziki kminek, sałata polna, sałata wiosenna, sałatka, peruna czy teruna.

Uprawa roszponki warzywnej

Ogrodowe kultywary roszponki warzywnej to rośliny nieskomplikowane zarówno pod względem warunków klimatycznych, jak i glebowych. Lepiej jednak rośnie w lżejszych gliniastych glebach o wystarczającej wilgotności. Odpowiada jej raczej kwaśne i zasadowe pH gleby. Roszponka może mieć pełne słońce. Nasiona wysiewa się w rzędach oddalonych od siebie około 15 cm. Wysiew można przeprowadzać kilka razy w roku. Wiosenny wysiew odbywa się w lutym do marca. Kolejny wysiew warto przeprowadzić w lipcu do sierpnia. Zapewnicie sobie w ten sposób dostęp do roszponki w jesiennych zbiorach. Do przezimowania roszponkę wysiewa się na początku września, zbierać można ją wtedy aż do marca, kiedy zaczyna wybijać w kwiat. Wysiewanie nasion w cieplejszych miesiącach (kwiecień - czerwiec) nie jest celowe, ponieważ rośliny miałyby tendencję do szybkiego wybijania w kwiaty.

Właściwości lecznicze i zastosowanie roszponki

Roszponka jest uprawiana jako warzywo sałatkowe. Ma lekko gorzkawy smak, który niektórym przypomina orzechy. Dzięki temu szczególnemu smakowi nie znalazła jeszcze u nas wielu zwolenników, co jest wielką szkodą. To warzywo sałatkowe zawiera dużą ilość witamin i minerałów. Liście zawierają 1,5 raza więcej witaminy C niż cytryny, występuje w nich duża ilość prowitaminy A, witaminy E, kwasu foliowego, rutyny i witamin z grupy B. Roszponka nie powinna zabraknąć w diecie osób z problemami sercowymi, skłonnością do dusznicy bolesnej i zawału serca, ponieważ zawiera dużą ilość magnezu, który zapobiega nadmiernemu napływowi potasu do komórek (np. do mięśnia sercowego). Niebagatelną rolę odgrywają również pierwiastki śladowe żelaza zawarte w liściach. Żelazo jest składnikiem czerwonych krwinek, które transportują do komórek życiowo ważny tlen. Organizm dobrze zaopatrzony w żelazo lepiej opiera się bakteriom, wirusom i grzybom. Jego niedobór objawia się zmęczeniem, osłabieniem i brakiem koncentracji. Spożywanie roszponki pomaga zwiększać odporność na stres, ma uspokajający wpływ na układ nerwowy i ogólnie wzmacnia witalność psychiczną. Jest odpowiednia przy dietach redukcyjnych, a ze względu na wysoką zawartość kwasu foliowego stanowi korzystny dodatek do diety w ciąży. Jej spożycie zaleca się również przy chorobach nerek. Roszponkę spożywa się niemal wyłącznie na surowo. Listki jedynie przepłukuje się w zimnej wodzie, zwiędłe lub żółte listki usuwa się. Aby pozbyć się wszelkiej ziemi, należy odciąć korzenie. W lodówce można przechowywać roszponkę do 3 dni. Zwilżoną roszponkę włóż z korzeniami do miski, przykryj zwilżonym papierem, a miskę zaciągnij folią spożywczą. W ten sposób roszponka nie straci swojego smaku i aromatu. Jeśli będziesz przyprawiać sałatkę z roszponki dressingiem, polej go dopiero tuż przed podaniem, aby sałatka się nie ścisnęła i nie puściła niepotrzebnie soku. Cieplnie roszponkę przygotowuje się tak samo jak świeży szpinak.

Przygotuj coś pysznego z wyhodowanej roszponki

Przepis na wyśmienitą sałatkę z roszponki z boczkiem i tostami.

Na 4 porcje będziesz potrzebować:

• 200 g cienkich plasterków angielskiego boczku
• 1 łyżka oleju
• 2 łyżki delikatnego octu winnego
• 1 łyżka soku cytrynowego
• sól
• pieprz
• szczypta cukru
• 3 łyżki oleju orzechowego
• 2 kromki chleba tostowego
• 1 łyżka masła
• 200 g roszponki