Uprawa cykorii liściowej

Cykoria endywia (Cichorium endivia) to dwuletnia warzywo należące do rodziny astrowatych. Nie jest to zatem ta znana niebiesko kwitnąca cykoria podróżnik (Cichorium intybus) z niebieskimi kwiatami rosnąca przy drogach. Cykoria endywia została odkryta jako smaczne warzywo w Brukseli już w roku 1846, kiedy tamtejszy ogrodnik ogrodu botanicznego zauważył, że z korzeni cykorii, zasadzonych w torfie do produkcji surogatu kawy, wyrastają jędrne i smaczne pędy. Od tego czasu cykoria jest nieustannie szlachetnie hodowana i znanych jest wiele odmian, niektóre nawet z czerwonawymi liśćmi. Obecnie za największych producentów pędów cykorii uważa się Belgię i Francję. W Polsce uprawa cykorii nie jest jeszcze zbyt rozpowszechniona. A czym właściwie są te pędy? Są to skupione i mocno do siebie przyciśnięte liście bez zielonego barwnika, które powstają dzięki przyspieszaniu bez dostępu światła. Uzyskanie pędów cykorii endywii nie jest całkiem proste, ale bardziej doświadczonym hodowcom z pewnością się to uda. Tym, którym nie uda się za pierwszym razem, może wyjdzie następnym razem, aby również mogli spróbować łagodnie gorzkawego smaku pędów cykorii endywii.

Do najbardziej znanych gatunków, oprócz cykorii endywii, należy cykoria kędzierzawa z delikatnie kręconymi zielonymi liśćmi, cykoria główkowa, tworząca główki oraz cykoria sałatkowa czerwonolistna (Radicchio). Ta cykoria ma swoje pochodzenie we Włoszech. Roślinę tworzą kruche jędrne liście ciemnoczerwone z wyraźnym białym użyłkowaniem. Dzięki nieustannej hodowli można spotkać się również z innymi kultywarami. Na przykład z cykorią sałatkową - pędową odmiany Di Bruxelles. Jest to wysoko plenna odmiana wymagająca gliniasto-piaszczystych, głęboko uprawianych gleb. Z korzeni przygotowanych do przyspieszania pędy uzyskuje się w ciągu ok. 3 tygodni.

Uprawa cykorii endywii

Cykoria endywia jest uprawiana w dwóch fazach. Nasiona cykorii wysiewajcie bezpośrednio na grządkę w maju do czerwca. Wysiew we wcześniejszym terminie może prowadzić rośliny do wybijania w kwiaty. Rzędy powinny być od siebie oddalone ok. 30 cm. Wzeszłe rośliny przerzedźcie na odległość ok. 10 cm, aby korzenie miały wystarczająco dużo miejsca do wzrostu. W zbyt rzadkich uprawach rozwijają się zbyt grube korzenie, które przy przyspieszaniu tworzą niepożądane rozgałęzione pędy. W październiku wykopcie korzenie. Po zbiorze warto zostawić je jeszcze kilka dni leżeć na grządce, aby wyschły. Zabezpieczcie je jednak przed ewentualnym mrozem. Następnie obetnijcie nać ok. 3 cm nad końcem korzeni, tak aby nie uszkodzić środka wegetacyjnego. Do przyspieszania nadają się korzenie o średnicy około 4 cm i długie ok. 25 - 30 cm. Wystarczająco rozwinięte korzenie umieśćcie w chłodnym i ciemnym miejscu. Bardzo dobrze można je przechowywać w workach polietylenowych. W tej postaci przechowujcie korzenie do czasu, aż zdecydujecie się na drugą fazę - przyspieszanie.

Wypędzanie można przeprowadzać na dwa sposoby - klasycznie w ziemi lub hydroponicznie. Przy uprawie w ziemi przykryj wstępnie uprawiane korzenie niewielką warstwą ziemi (torfu) i pozostaw je w całkowitej ciemności do wzrostu przez okres 5 - 8 tygodni w temperaturze 14 - 16 °C. Nowe liście, które wyrosną w ciemności są białe i nie są tak gorzkie jak zwykłe liście. Za prostszą metodę uważa się uprawę hydroponiczną. Przygotowane korzenie ustaw ciasno obok siebie w wiadrze. Wiadro napełnij w około 2/3 wodą (korzeni nigdy nie wolno całkowicie zanurzyć pod wodę - wierzchołek wegetacyjny musi pozostać suchy). Aby ograniczyć dostęp światła, przykryj wiadro czarną nieprzezroczystą folią. Optymalna temperatura przy tej metodzie wypędzania to około 18 °C. Przy tej temperaturze pąki dorosną do zbioru w ciągu 3 - 4 tygodni. Wykształcone pąki wybierz i odetnij je wraz z patką korzenia, aby się nie rozpadły. Regularny dopływ pąków do kuchni możesz zapewnić poprzez stopniowe zakładanie przechowywanych korzeni w okresie całej zimy. Aby utrzymać właściwości, przechowuj zebrane pąki w opakowaniu z czarnej folii, aby aż do przetworzenia (spożycia) uniemożliwić dostęp światła. Niezapakowane pąki na świetle zieleniałyby i gorzknęły. Krucha struktura wymaga delikatnego obchodzenia się.

Właściwości lecznicze cykorii sałatowej

Pąki cykorii nie są tak bogate w witaminy jak inne rodzaje warzyw, ale za to zawierają inne, bardzo korzystne substancje, które mają na organizm działanie detoksykacyjne. Wysoka zawartość błonnika ma dobroczynny wpływ na trawienie, poprawia drożność jelit i zapobiega zaparciom. Spożywając cykorię możesz obniżyć poziom cholesterolu we krwi, ponieważ cykoria zapobiega nadmiernemu odkładaniu składników tłuszczowych w organizmie. Kolejną korzyścią ze spożycia cykorii jest fakt, że składniki tłuszczowe są wiązane i wyprowadzane z organizmu na zewnątrz jeszcze zanim zdążą się odłożyć we krwi, co działa jako profilaktyka chorób układu sercowo-naczyniowego (miażdżyca, wysokie ciśnienie krwi, zawał, udar). Do swojej diety spożycie pąków cykorii sałatowej powinny włączyć osoby cierpiące na nadwagę, cukrzycę czy niektóre zaburzenia metabolizmu. W naturalny sposób usuną w ten sposób niebezpieczne substancje tłuszczowe. Istotną zdrowotnie właściwością tego warzywa jest to, że zapobiega odkładaniu się niebezpiecznych metali ciężkich w ludzkim ciele. Podczas trawienia w jelicie cienkim cykoria wiąże metale ciężkie (ołów, rtęć, kadm) i wyprowadza je z organizmu w ten sam sposób co substancje tłuszczowe. W cykorii zawarte są także substancje stymulujące pracę pęcherzyka żółciowego, wątroby i trzustki. Jeśli szukasz źródła kwasu foliowego i witaminy B1, sięgnij również po pąki cykorii sałatowej. Regularne, ale umiarkowane spożycie cykorii sałatowej może tylko przynieść korzyść twojemu organizmowi.

Co można przyrządzić z główek cykorii sałatowej?

Główki cykorii sałatowej są pyszne w różnych sałatkach, ale można je również poddawać obróbce cieplnej. Szybkim i prostym daniem jest zapiekana cykoria po francusku.

Przepis na cykorię po francusku:

• 4 główki cykorii sałatowej
• 4 plasterki szynki drobiowej
• ser pleśniowy niebieski (Roquefort, Niva)
• ser kozi
• kawałek masła

Surowe główki cykorii przekrojcie wzdłuż na pół. Pomiędzy połówki cykorii włóżcie plasterki pokrojonego sera, z którym nie musicie oszczędzać. Główkę zawijcie w plasterek szynki i przekłujcie wykałaczką, aby zawiniątko się nie rozwijało. Tak przygotowane główki włóżcie do wysmarowanego masłem naczynia żaroodpornego, posypcie startym serem i włóżcie na około 15 minut do piekarnika. Na ostatnie kilka minut przełączcie piekarnik na grill, aby ser się zrumienił. Danie podawajcie ze świeżą bagietką.