Uprawa grochu

Smak zielonych kulek groszku zna niemal każdy, są bardzo smaczne, a najlepsze są te świeżo zerwane prosto z ogródka. Uprawa groszku jest nieskomplikowana. Dlaczego więc nie sprawić sobie przyjemności z własnoręcznie uprawianego groszku. Sprawcie radość swoim dzieciom, groszek z pewnością przypadnie im do gustu, nawet jeśli inne warzywa nie są przez nie lubiane.

W skrócie: Groch wysiewa się bezpośrednio do gruntu w marcu lub kwietniu, na głębokość 5–6 cm, co 5–10 cm, w rzędach oddalonych o 25–30 cm. Najlepiej rośnie w glebie o pH około 6,5, potrzebuje podpory i podlewania w czasie suszy. Od siewu do zbioru mija 65–100 dni.

Termin siewu	marzec–kwiecień
Głębokość siewu	5–6 cm
Rozstawa	5–10 cm w rzędzie, 25–30 cm między rzędami
pH gleby	około 6,5
Od siewu do zbioru	65–100 dni
Siew sukcesywny	co 2–3 tygodnie

Groch siewny (pisum sativa) jest rośliną pochodzącą ze wschodniego basenu Morza Śródziemnego. Jego uprawa jako rośliny kulturowej jest znana już od młodszej epoki kamienia. Obecnie jest uprawiany niemal na całym świecie.

Groch siewny to roślina jednoroczna, pnąca, kwitnąca od maja do września. W jednym kwiatostanie rosną od jednego do czterech kwiatów. Ich kolor jest biały do różowo-fioletowego. Konkretne zabarwienie zależy od poszczególnych odmian grochu.

Łodyga jest płożąca, pusta i gładka. Liście są parzystopierzaste i składają się z jednej do trzech par listków, które zakończone są wąsami czepnymi. Podłużnie jajowate listki są krótko ogonkowe. Owocem są podłużne, płaskie strąki zawierające nasiona znane pod nazwą groszek. Groch jest rośliną o dużym znaczeniu gospodarczym. Oprócz grochu siewnego uprawianego w ogrodach istnieje również polna wersja grochu - groch polny (pisum sativum subsp. arvense) znany również pod nazwą peluszka. Ta odmiana grochu ma fioletowo-białe kwiaty, małe strąki, niedojrzałe nasiona mają gorzkawy smak. Jest wykorzystywana w produkcji rolnej jako pasza lub jako zielony nawóz.

Do spożycia wyhodowano trzy rodzaje odmian:

Groch zwykły (pisum sativa), który jest przeznaczony do łuskania. Kwitnie białymi kwiatami. Niedojrzałe nasiona są słodkie i okrągłe, dojrzałe mają żółty lub zielony kolor. Zbiór odbywa się po dojrzeniu i wyschnięciu. Owoce są w tym czasie już twarde, co jednak nie przeszkadza, ponieważ ten rodzaj grochu jest przeznaczony przede wszystkim do gotowania.
Groch rdzeniowy (pisum sativa L., medulare) to kolejna odmiana grochu. Uprawia się go dla niedojrzałych strąków, które spożywa się w całości lub można jeść same ziarna. Niedojrzałe strąki można konserwować lub zamrażać. Po dojrzeniu nasiona tracą wodę, przez co marszczą się i stają się nieodpowiednie do spożycia. Nawet po ugotowaniu ziarna tego rodzaju grochu pozostają twarde.
Groch cukrowy (pisum sativa L., sacharatum) to ostatnia odmiana grochu przeznaczona do uprawy w ogrodach. Jego kwiaty są białe lub biało-różowe. Strąki są słodkie, mięsiste, kruche, nie zawierają wewnętrznej twardej błonki. Nasiona są okrągłe, słodkiego smaku, mało pomarszczone. Mają wyższą zawartość cukrów, dlatego są odpowiednie do bezpośredniego spożycia w stanie surowym. U nas ta odmiana uprawiana jest stosunkowo rzadko, jest raczej odpowiednia do uprawy w cieplejszych regionach.

Na rynku dostępna jest cała gama przedstawicieli poszczególnych odmian grochu. Jako zielony nawóz możesz kupić grochowe nasiona w wariancie 500 g. Owoce wprawdzie nie będą jadalne, ale po zakopaniu łodyg tej rośliny poprawisz jakość gleby i w kolejnych latach możesz oczekiwać zwiększenia plonów z uprawianych roślin. Odmian przeznaczonych do bezpośredniego spożycia istnieje wiele. Możesz również wybrać, czy preferujesz odmianę bardzo wczesną, wczesną czy późniejszą.

Odmiany grochu

Do bardzo wczesnych odmian grochu łuszczącego należy groch łuskowy wczesny dorastający do wysokości około 55 - 60 cm. Jego łodyga jest mocna z jasnozielonymi liśćmi. Strąk jest prosty, długi na około 7 cm. Każdy strąk zawiera 6 - 7 ziaren.

Wczesnym przedstawicielem grochu łuszczącego jest na przykład groch siewny odmiany "cud z Kelvedon", która jest znana na całym świecie. Roślina jest średniowysoka, rozłożysta. Strąk jest prosty, długi na około 8,5 cm. Znajduje się w nim 6 - 8 ciemnozielonych ziaren. Ziarna są bardzo słodkie, nadają się do bezpośredniego spożycia oraz do innych rodzajów przetwórstwa.

Do uprawy w drugim i trzecim terminie warto wybrać groch łuskowy późny.

Do cukrowej odmiany grochu należy na przykład odmiana Delicata, która powstała z krzyżowania grochu łuszczącego i cukrowego, dzięki czemu uzyskała najlepsze właściwości z obu odmian. Można jeść całe strąki lub łuskać tylko ziarna. Na słonecznym stanowisku z normalną glebą ogrodową uzyskasz duży plon. Zaletą tej odmiany jest zwiększona tolerancja na choroby.

Cukrowa odmiana grochu Zuccola ma soczyste słodkie strąki nie zawierające włókien. Spożywa się całe strąki. Rośliny są tolerancyjne na mączniaka i choroby glebowe.

Odmianą cukrową nadającą się do mrożenia jest Evita. Ta średnio wczesna odmiana grochu charakteryzuje się aromatycznym smakiem, ciemnymi liśćmi i silnym wzrostem. Dla dobrego plonu nie wysadzaj nasion do świeżo nawożonych gleb ogrodowych.

Groch warto uprawiać w neutralnej glebie o wartości pH około 6,5. Dobrze rośnie na lżejszych i średnio ciężkich glebach bez chwastów, które potrafią utrzymać wystarczającą ilość wody. Groch wysiewaj bezpośrednio do gruntu w marcu lub kwietniu (zależy od tego, jaką odmianę wysiewasz - wczesne odmiany sieje się wcześniej, późne później. Sprawdź więc opakowanie, gdzie konkretny zalecany termin siewu jest zawsze podany.)

Poszczególne nasiona wysiewaj na głębokość 5 - 6 cm, w odległości około 5 - 10 cm od siebie. Odległość między rzędami wynosi około 25 - 30 cm, odległość dostosuj w zależności od tego, jakie będziesz stosować podparcie dla pnących się łodyg. Czas od siewu do zbioru wynosi 65 - 100 dni, zależy od konkretnej odmiany. Po zasadzeniu nie pozwól, aby gleba przeschła. Po wykiełkowaniu zapewnij roślinom grochu podporę, po której mogą się wspinać. Stosuje się siatkę lub pręty. W okresie suszy nie zapomnij podlewać grochu. Od czasu do czasu spulchnij glebę i wyrwij chwasty wokół roślin. Gleby nie trzeba dodatkowo nawozić.

Szkodniki grochu

Jako prewencję przed szkodnikami można chronić groch poprzez opryskiwanie. Najczęściej występującymi szkodnikami są mszyca grochowa (Acyrthosiphon pisum), strąkowiec grochowiec oraz strąkowiec bobowiec. Mszyca grochowa to gatunek mszcy wysysającej soki roślinne z tkanek liściowych. Zaatakowane rośliny rozpoznasz po zahamowaniu wzrostu, słabym kwitnieniu i małym plonie. Mszyca tworzy kolonie. Strąkowiec grochowiec i bobowiec atakuje dojrzewające nasiona. Dorosłe osobniki składają jajeczka w okresie kwitnienia, a larwy wylęgają się właśnie w czasie tworzenia strąków. Przeciwko szkodnikom możesz walczyć na przykład preparatami Pirimor 50 WG czy Decis Mega.

Dlaczego dać grochowi szansę w ogrodzie?

Oprócz tego, że świeże ziarnka grochu są smakowo bardzo dobre, są też bardzo zdrowe. Groch jest świetnym źródłem białka roślinnego. Groch ma zdolność szybkiego nasycenia organizmu i dostarczenia mu dużo energii. W czasach, gdy mięso nie było na talerzu tak powszechne jak dziś, groch wraz z innymi roślinami strączkowymi był jednym z najważniejszych produktów spożywczych. Powinni go włączyć do swojej diety przede wszystkim wegetarianie, sportowcy, dzieci w okresie wzrostu i osoby wykonujące ciężką pracę fizyczną.

Oprócz białka groszek zawiera również wiele ważnych witamin i minerałów. Świeży, młody groszek jest bogatym źródłem witaminy C. Znajdziemy w nim dużo karotenów chroniących wzrok i stymulujących odnowę błon śluzowych. Groch zawiera też dużą ilość niektórych witamin z grupy B (B1, B2, B3), które są ważne dla zdrowia psychicznego, mocnych nerwów, zdrowej skóry i mocnych włosów. Groch jest także źródłem wapnia, fosforu, potasu i miedzi.

Działanie odmładzające i regeneracyjne na organizm mają też kwasy nukleinowe zawarte w ziarnkach grochu. Kombinacja witamin, minerałów, białka i kwasów nukleinowych zalicza groch do produktów spożywczych o bardzo wysokiej wartości odżywczej, dostarczających energii całemu ciału. Nadmiernej konsumpcji grochu powinny unikać osoby cierpiące na problemy trawienne, wzdęcia oraz ludzie cierpiący na dnę moczanową. Ryzyko wzdęć można zmniejszyć poprzez moczenie grochu przed obróbką termiczną. Niepożądane puryny uwalniają się do wody, dlatego przed gotowaniem wymień wodę na świeżą.

Groch w kuchni

Najbardziej znaną tradycyjną polską potrawą jest zupa grochowa lub grochówka. Świeży groch świetnie nadaje się do sałatek, jako dodatek do mięsa czy ryby. Ziarna grochu znajdą swoje zastosowanie również w warzywnych czy mięsnych zupach, w risotto. Granice fantazji w kulinarnym wykorzystaniu grochu nie istnieją.

Jeśli chcesz zbierać groszek przez cały sezon, siej nasionka w regularnych odstępach około 2-3 tygodni. Po zbiorze jednej partii groszku będzie Ci wtedy zaraz dojrzewała nowa.